fbpx

Let jij op je inname van fyto-oestrogenen tijdens de overgang?

fyto-oestrogenen en de overgang

Het blijkt dat Aziatische vrouwen veel minder last hebben van opvliegers tijdens de overgang. In Japan schijnen ze niet eens een woord voor opvliegers te hebben! Hoe kan dat? Men denkt dat dit kan liggen aan een verschil in voedingspatroon. Aziatische vrouwen eten vaak meer sojaproducten dan Westerse vrouwen. Soja behoort tot de fyto-oestrogenen en is een rijke bron van isoflavonen.

Wat zijn fyto-oestrogenen eigenlijk en in welke voedingsbronnen kom je ze tegen? Hoe helpen fyto-oestrogenen tijdens de overgang en zijn er bijwerkingen waar je voor moet uitkijken? In dit artikel gaan we daar dieper op in.

 

Helpt soja tegen opvliegers?

Allemaal aan de soja tijdens de menopauze dan maar? Zo simpel ligt dit niet. Er is bijvoorbeeld een bepaalde darmflora nodig om soja te kunnen omzetten tot werkzame stoffen. En de darmflora van westerse en Aziatische vrouwen tonen verschillen.

Aziatische vrouwen hebben meestal een ander microbioom (het totaal van bacteriën en virussen in met name de darmflora) dan Westerse vrouwen. Dit leidt tot een verschil in de mate waarin ze isoflavonen kunnen opnemen uit de voeding. Waarschijnlijk kan 40% van de westerse vrouwen de soja niet omzetten.

Dus of het voor westerse vrouwen een oplossing is voor opvliegers is maar zeer de vraag. Maar het is wel interessant om dieper in te gaan op fyto-oestrogenen en de rol hiervan bij overgangsklachten en de menopauze in het algemeen.

 

Wat zijn fyto-oestrogenen eigenlijk?

Fyto-oestrogenen kunnen de werking van oestrogenen in ons lichaam nabootsen. De mens kan deze stoffen niet zelf maken, we moeten alles binnenkrijgen via voeding. Fyto-oestrogenen worden in het maag-darmkanaal omgezet in oestrogeenachtige substanties. Ze komen in zeker 300 plantaardige voedingsmiddelen voor en ze worden ook in supplementen aangeboden.

De belangrijkste groepen fyto-oestrogenen zijn isoflavonen, coemestanen en lignanen.

  • Isoflavonen behoren tot de flavonoïden. Ze komen in kleine hoeveelheden voor in peulvruchten zoals kikkererwten en bonen, maar ook in appels, druiven, rode wijn en olijfolie. Toppers zijn soja en rode klaver, zij bevatten duidelijk hogere concentraties isoflavonen. Isoflavonen komen meestal voor in hun geconjugeerde vormen vorm zoals genisteïne, daidzeïne, glycitein, formononetin en biochanine A.
  • Coumestanen zitten met name in kiemen zoals alfalfa en tuinkers, spliterwten en pintobonen.
  • Lignanen zitten in pitten en zaden, veenbessen, groene thee, saliethee en de meeste groenten. Lijnzaad is de absolute topper en bevat 100 keer meer lignanen dan andere voedingsmiddelen.

 

bloem sojaboon

 

Hoe werkt een fyto-oestrogeen?

Fyto-oestrogenen lijken qua chemische structuur op 17-β-oestradiol, het vrouwelijke oestrogeen.

Deze gelijkenis stelt hen in staat (anti) oestrogene effecten te veroorzaken door zich te binden aan de oestrogeenreceptoren. De werking is echter veel zwakker dan ons lichaamseigen oestrogeen.

Je hebt twee belangrijke oestrogeenreceptoren in het lichaam, namelijk oestrogeenreceptor α en oestrogeenreceptor β. Hoeveel er van deze receptoren op bepaalde organen zit wisselt per orgaan. Zo zit de alfareceptor bijvoorbeeld veel in de baarmoeder. De werking van de alfareceptor is stimulering van celdeling terwijl de bètareceptor juist overmatige celdeling remt en de alfareceptor in bedwang houdt (2).

Fyto-oestrogenen hebben een adaptogene werking. Dat wil het volgende zeggen: als je oestrogeenniveaus laag zijn hebben ze een oestrogeeneffect. Zijn je eigen oestrogeenniveaus hoog dan blokkeren ze juist de oestrogeenreceptoren, waardoor je lichaamseigen oestrogenen geen toegang meer hebben. Fyto-oestrogenen ondersteunen zodoende een balans in je hormoonhuishouding.

 

oestrogeen molecuulstructuur

 

Zijn fyto-oestrogenen goed voor je gezondheid?

Aan fyto-oestrogenen worden verschillende gunstige gezondheidseffecten toegeschreven (3),

  • Een vermindering van menopauzeklachten.
  • Fyto-oestrogenen worden verband gebracht met verlaagde risico’s op hart- en vaatziekten, obesitas, borstkanker en andere vormen van kanker.

 

Is de werking van fyto-oestrogenen bij overgangsklachten specifiek onderzocht?

Ja! Al zit er een variëteit in kwaliteit van onderzoeken en ook een variëteit in resultaten. Een meta-analyse waarin de resultaten van 7000 vrouwen bekeken zijn gaf aan dat fyto-oestrogenen significant minder opvliegers gaven en minder vaginale droogheid. Op nachtzweten werd geen significant effect gezien (4).

 

huisarts en stethoscoop

 

Wat zegt de huisarts?

De huisarts raadt fyto-oestrogenen noch aan, noch af volgens hun NHG-standaard. NHG: “Er is onvoldoende bewijs om het gebruik van fyto-oestrogenen in normale doseringen af te raden dan wel aan te raden”. Men wil meer info over de bijwerkingen op lange termijn.

 

Welke bijwerkingen zijn er dan beschreven bij gebruik van fyto-oestrogenen?

In tegenstelling tot de gunstige gezondheidsclaims, hebben de (anti) oestrogene eigenschappen van fyto-oestrogenen ook aanleiding gegeven tot bezorgdheid, zoals een verhoogd risico op kanker in oestrogeengevoelige organen. De berichtgeving blijft tegenstrijdig welke rol fyto-oestrogenen nu precies spelen. En bij welke fyto-oestrogenen dat nu precies zou spelen want je hebt vele verschillende zoals je hierboven kon lezen. De meeste aandacht gaat in dit kader uit naar de isoflavonen en hun rol bij het voorkomen van dan wel versnellen van borstkanker. Men is er niet uit.

Een interessant feit is dat de EFSA isoflavonen als veilig heeft aangemerkt (5). Zij stellen in hun rapport uit 2015 het volgende: Vrouwen in en na de overgang kunnen veilig voedingssupplementen met isoflavonen slikken. Volgens Dr Alicja Mortensen, voorzitterster van de EFSA blijkt dat isoflavonen uit voedingssupplementen tot 150 milligram geen schade veroorzaken bij vrouwen tijdens of na de overgang (5). Wel wordt aangeraden isoflavonen niet te lang achtereen te gebruiken.

Eerder al beoordeelde een rapport van Tempfer fyto-oestrogenen als veilig (6). Een analyse van 174 trails met fyto-oestrogenen gaf een veilig profiel aan (6). De kanttekening is wel dat deze studies niet zijn opgezet om veiligheid te bewijzen.

De conclusie van twee andere rapporten is dat men er nog niet uit is en dat meer onderzoek nodig is om te beoordelen of de voordelen tegen de nadelen opwegen en over welke doseringen het eigenlijk gaat (7,8).

 

Fyto-oestrogenen en borstkanker

Bij een (aanleg voor) hormoongevoelige kanker is het daarom altijd verstandig te overleggen met huisarts of oncoloog alvorens fyto-oestrogenen te nemen. Ook bij schildklierklachten is het verstandig met je arts te overleggen.

 

Zorg dat je het juiste supplement koopt!

Wat al die onderzoeken ook naar boven haalden is de grote wisselingen in kwaliteit en samenstelling van de onderzochte supplementen. Volgens Consumer Reports wisselde de hoeveelheid actief product in de supplementen tussen 5 en 140% van de aangegeven hoeveelheid. De hoeveelheid actief product wisselt met de extractie, met de plantensoort met het weer en het jaar van oogsten. Dit benadrukt het belang van het gebruik van preparaten waarin een gestandaardiseerd extract is verwerkt! Dan zit in elk pilletje evenveel werkzame stof.

 

Plantaardige middelen zonder isoflavonen

Wil je wel graag plantaardige middelen gebruiken tegen overgangsklachten maar wil je geen product met oestrogene activiteit? Kies dan voor een product zoals zilverkaars of MenoElle. Zij werken anders en zijn vrij van isoflavonen. MenoElle mag door alle vrouwen gebruikt worden.

 

Ben je geïnteresseerd in soortgelijke informatie? Lees dan ook ons artikel over anti-oxidanten.

Bronnen:

  1. Eisenbrand G, Senate Commission on Food Safety of the German Research F (2007). Isoflavones as phytoestrogens in food supplements and dietary foods for special medical purposes. Opinion of the Senate Commission on Food Safety (SKLM) of the German Research Foundation (DFG)‐(shortened version). Mol Nutr Food Res 51: 1305–1312
  2. The potential health effects of dietary phytoestrogens, I Rietjesn et all, Br J Pharmacol. 2017 Jun; 174(11): 1263–1280
  3. Jungbauer A, Medjakovic S (2014). Phytoestrogens and the metabolic syndrome. J Steroid Biochem Mol Biol 139: 277–289.
  4. Franco OH, Chowdhury R, Troup J, Voortman T, Kunutsor S, Kavousi M. Use of plant-based therapies and menopausal symptoms. A systematic review and meta-analysis. JAMA 2016;315:2554-63.
  5. Mortensen A et al. Risk assessment for peri- and post-menopausal women taking food supplements containing isolated isoflavones. EFSA Journal 2015; 13 (10): 4246 (342 pp). doi: 10.2903/j.efsa.2015.4246
  6. Tempfer CB, Froese G, Heinze G, Bentz EK, Hefler LA, Huber JC (2009). Side effects of phytoestrogens: a meta‐analysis of randomized trials. Am J Med 122: 939–946.e939
  7. The potential health effects of dietary phytoestrogens, I Rietjesn et all, Br J Pharmacol. 2017 Jun; 174(11): 1263–1280
  8. Rietjens IM, Sotoca AM, Vervoort J, Louisse J (2013). Mechanisms underlying the dualistic mode of action of major soy isoflavones in relation to cell proliferation and cancer risks. Mol Nutr Food Res 57: 100–113.)

Leuk en interessant artikel? Deel deze aflevering van Nynke’s blog op social media!

Anderen lazen ook

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *